serwisy tvp

programy/teatr telewizji

Historia Haliny Szwarc to docu drama oparta na faktach. Jej bohaterka jest skromną polską dziewczyną,...

WIĘCEJ
Historia Haliny Szwarc to docu drama oparta na faktach. Jej bohaterka jest skromną polską dziewczyną, której spektakularne działania szpiegowskie odniosły znaczący wpływ na rozwój wydarzeń wojennych 1939 – 1944, na terenie Niemiec, Austrii i okupowanej Polski.

Halinę Szwarc (w tej roli Joanna Kulig) poznajemy jeszcze przed II wojną światową, gdy jako zdolna maturzystka, uczennica konserwatorium i harcerka snuje plany na przyszłość. Jednak wybuch wojny – 1 września 1939 roku, powoduje znaczące zmiany w jej życiu. Nie zdaje sobie wówczas sprawy z potężnego wpływu jakie ta wojna wywrze na jej dalsze losy. Jako siedemnastoletnia dziewczyna wstępuje do konspiracji, do wywiadu. Na polecenie dowództwa podpisuje volkslistę i w ciągu kilku miesięcy uczy się niemieckiego, kończy niemiecką szkolę, po czym rozpoczyna działalność w wywiadzie głębokim na terenie Rzeszy: w Hamburgu, Wiedniu, Berlinie. Balansując na granicy życia i śmierci, podejmuje się kolejnych karkołomnych zadań. I tak w 1940 roku Halina Szwarc ps. „Ryszard”, a potem ps. „Jacek II” zostaje „Niemką”. Wyjeżdża do Rzeszy, gdzie rozpoczyna studia medyczne i pracę konspiracyjną. Pomału, spokojnie, bez zwracania na siebie uwagi gromadzi informacje na temat wroga i przekazuje je polskiemu wywiadowi. Niemal do końca wojny jest bardzo cennym szpiegiem. Przeprowadza szereg spektakularnych akcji, między innymi ustala położenie obiektów wojskowych w Hamburgu, co niezwykle pomaga aliantom w ich zniszczeniu. Zostaje za to odznaczona przez Anglików.
Dostaje się także do pracy w berlińskim Archiwum Medycyny Wojskowej. Na podstawie zdobytych tam informacji można było wnioskować o rozmieszczeniu hitlerowskich oddziałów na froncie wschodnim. W 1944 roku przy posługiwaniu się fałszywą kartką żywnościową zostaje zatrzymana i przesłuchana, ale nie powoduje to jej dekonspiracji. Wraca do domu rodzinnego. Nie na długo. Aresztowana przez gestapo i skazana na śmierć cudem unika rozstrzelania. Tortury stosowane wobec niej przez hitlerowców, brutalne i okrutne znęcanie się fizyczne i psychiczne nie złamały jej jednak. Młoda kobieta nie powiedziała ani słowa. Okres wojenny przypłaciła utratą młodości i samotnością.

Po wojnie kończy medycynę i rozpoczyna pracę w Klinice Akademii Medycznej w Poznaniu. Tu jednak dopada ją PRL-owska służba bezpieczeństwa. Znowu poniżanie i bicie, tym razem przez „swoich”, stalinowskich oprawców. Zostaje profesorem, zakłada Uniwersytet Trzeciego Wieku w Polsce. Do 1999 roku, tj. do momentu wydania przez nią wspomnień, ani najbliżsi, ani współpracownicy nie znali jej okupacyjnej przeszłości. Pozornie luźno ułożone fragmenty jej barwnych i bohaterskich losów okazują się rodzajem konfesyjnego wyznania i niezwykłym świadectwem odwagi i poświęcenia. Zadziwiająco twardy charakter, jej młodzieńcza fantazja, a także wewnętrzna godność i poszanowanie wolności czynią z niej ciekawą postać historyczną i pełnego pasji bohatera.

Autorzy: Grażyna Trela, Marcin Wrona na podstawie „Wspomnień z pracy w wywiadzie antyhitlerowskim ZWZ-AK” Haliny Szwarc

Reżyseria: Marcin Wrona

Zdjęcia: Andrzej Ramlau PSC

Scenografia: Marek Chowaniec

Kostiumy: Katarzyna Śródka,

Mundury: Marek Dzienio

Dźwięk: Wacław Pilkowski, Wojciech Ślusarz

Montaż: Wanda Zeman

Opracowanie muzyczne: Joanna Fidos

Konsultacja historyczna: Andrzej Krzysztof Kunert