Teatr historii

Wprowadzenie do spektaklu „Wyzwolenie” w reżyserii Konrada Swinarskiego, na podstawie dramatu Stanisława Wyspiańskiego. Gościem rozmowy jest dr hab. Karol Samsel, literaturoznawca, filozof, poeta.
Przedstawienie zostało zarejestrowane w Starym Teatrze w Krakowie w październiku 1979 roku, pięć lat po premierze na deskach tej słynnej sceny. Nabiera ono szczególnego wymiaru w związku ze śmiercią autora koncepcji spektaklu, Konrada Swinarskiego, zmarłego rok po pierwszym wystawieniu, przez co spektakl staje się także testamentem twórczym wielkiego artysty.
Inscenizacja zbudowana jest na dwóch koncepcjach ortodoksyjnej wierności tekstowi literackiego oryginału Stanisława Wyspiańskiego oraz ducha ówczesnego Starego Teatru, czyli kontynuacji linii wielkich wystawień polskich klasyków (Dziady, Szewcy, Noc listopadowa). Wyzwolenie w reżyserii Swinarskiego okazało się twórczym dopowiedzeniem, sytuując się między klasyczną literaturą a współczesną recepcją.
Było wiele adaptacji „Wyzwolenia” w polskim teatrze, ale właśnie ta wg wizji Swinarskiego uznana została za najwierniej oddającą treść i najbliższą przekazu zawartego w oryginale literackim. Po śmierci Swinarskiego spektakl na potrzeby rejestracji telewizyjnej wyreżyserowali Agnieszka Holland i Laco Adamik. Warto podkreślić szczególne zaangażowanie całego zespołu aktorskiego Starego Teatru, artystów nie tylko utalentowanych, lecz także oddanych idei współtworzenia wielkiego dzieła.
Krytycy zarówno w czasach premiery, jak i obecnie, uważają realizację Konrada Swinarskiego za zdecydowanie wyróżniającą się spośród wszystkich wystawień Wyzwolenia. Mimo upływu lat sztuka uważana jest nie tylko za kanon polskiego teatru, ale także za wciąż aktualny wgląd w ducha autora dramatu.
Spektakl zaliczany jest do Złotej setki Teatru Telewizji.