Teatr historii

Debiutancka sztuka Sławomira Mrożka z 1958 roku teoretycznie rozgrywa się w nieznanym kraju pod totalitarnymi rządami, gdzie każdy zgadza się z władzą i nie protestuje przeciwko ustrojowi. Konsternacja następuje w momencie, gdy ostatni więzień także postanawia złożyć deklarację lojalności wobec rządu. W wyniku okazuje się, że gdy nie ma przestępców i zabrakło opozycji, wszyscy zaś są zachwyceni sytuacją kraju, organy ścigania stają się zbędne. Tu autor dochodzi do sedna logiki idealnego państwa policyjnego i totalitarnego, które dla uzasadnienia swojego istnienia finguje spiskowca.
Sztuka w sposób metaforyczny, zarazem niezwykle celny, przedstawia charakter państwa policyjnego. Przykładem mogą być kraje realnego socjalizmu, ale równie dobrze carska Rosja, gdzie Ochrana dość często produkowała prowokatorów.
Sławomir Mrożek zapoczątkował „Policją” długoletnią twórczość, w której opisywał mechanizmy władzy i policji, a także charakteryzował mentalność człowieka zniewolonego oraz próby jego wyzwolenia się z opresji systemu. Przykładami niech będą dramaty: „Tango”, „Krawiec”, czy „Emigranci”.
Sztukę zrealizowano w 1981 roku, ale została zatrzymana przez cenzurę i na premierę czekała osiem lat, zapis zwolnił się dopiero w roku 1989. Można jedynie przypuszczać, że powodem cenzorskiego zakazu było zbytnie podobieństwo treści do rzeczywistości politycznej PRL-u. Gościem rozmowy prowadzonej przez dr Mikołaja Mirowskiego (historyk, FINA) będzie dr hab. Karol Samsel (literaturoznawca, filozof, poeta).