Programy / Wiedza / Jak to działa?
Fot. TVP
Program popularnonaukowy, którego autorem i zarazem prowadzącym jest Radosław Brzózka. Na przykładzie urządzeń codziennego użytku wyjaśnia on podstawowe prawa fizyki rządzące zjawiskami w otaczającym nas świecie.
rozwiń »
    • nowość
    43

    Kilkadziesiąt metrów pod szwajcarsko-francuską granicą naukowcy z całego świata skonstruowali aparaturę do... podróży w czasie.

    foto

    Raka najlepiej jest leczyć zanim na niego się zachoruje. Jak to zrobić? Naukowcy opracowali metodę, która umożliwia przejrzenie DNA pod kątem genów zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia nowotworów, co umożliwiłoby leczenie ich już w pierwszej fazie rozwoju.

    image

    Same wybierają trasę przejazdu, unikają kolizji i reagują na sytuacje awaryjne. Kiedy technologia podniebnych taksówek zostanie wdrożona?

    foto

    Jest niewątpliwą gwiazdą na nanotechnologicznej i materiałowej scenie. Choć wygląda jak plaster miodu, a w węzłach ma tylko atomy węgla, to może stać się przyczyną rewolucji technologicznej. Co tak fascynującego jest w grafenie?

    foto

    Stopień skomplikowania serca i niezwykle nieprzyjazne warunki, w których musi działać, powodują, że najlepsi lekarze i inżynierowie głowią się nad zamiennikiem tego narządu.

    (fot. TVP)

    Karty lojalnościowe, pieczątki z kawiarni, mile zbierane w samolotach – pieniądz zmienia swoją definicję. Czy możliwe jest powstawanie wirtualnych walut.

    foto

    Dzieła sztuki i zabytki architektury muszą pozostawać pod stałą opieką, aby móc cieszyć oczy głodnych sztuki. Współcześnie praca konserwatora to już nie tylko pędzelek i miotełka – stosowane są tutaj niemal kosmiczne technologie.

    foto

    Najprostszy telefon ma większą moc obliczeniową niż komputery sterujące pierwszymi lotami w kosmos. Informatyka i elektronika rozwijają się w zawrotnym tempie. Jak żyło się kiedyś bez komputerów?

    Fot. www.shutterstock.com

    Implanty słuchowe pomagają powrócić do normalnego życia osobom z uszkodzeniem słuchu. Najbardziej zaawansowane z nich stymulują jądra słuchowe w pniu mózgu.

    43

    Rozwój kolei rozpoczął się wraz z narodzinami parowozu. Konstruktorzy zaczęli szukać lepszego napędu dla lokomotyw. Najpierw pojawiły się elektrowozy, a następnie lokomotywy spalinowe.

    image

    Pierwsze żelazne linie kolejowe zbudowano na początku XIX wieku. Historia powstania kolei zaczyna się jednak na długo przed epokowym wynalazkiem Jamesa Watta.

    image

    Piżmo, ambra czy cywet to substancje używane do produkcji najbardziej finezyjnych perfum. Ich pochodzenie nie jest jednak tak eleganckie i z pewnością było by dla wielu osób zaskoczeniem.

    image

    Wydawało się, że atomy są niepodzielne, ale dzięki kolejnym badaniom, proste wyobrażenie ich struktury zaczęło się komplikować. Najnowsze odkrycia osiągane są dzięki testom w Wielkim Zderzaczu Hadronów. Co to takiego i jak działa?

    foto

    Coraz lepiej rozumiemy, jak funkcjonuje, chociaż wciąż wiemy niewiele o tym, co dokładnie dzieje się w naszej głowie. Czy po latach badań potrafimy „zhakować” mózg?

    image

    Nasz organizm jest okablowany jak supernowoczesna serwerownia. Tyle że architekturę naszej sieci zaprojektowała natura i zajęło jej to ładnych kilka milionów lat.

    43

    Kiedy opanowano techniki druku płaskich obrazów, przyszedł czas na drukowanie przestrzennych przedmiotów. Drukarki 3D potrafią stworzyć prawdziwe cuda.

    foto

    Diagnostyka medyczna jest stara jak świat. Sposoby, które stosowano kiedyś pozostawiały wiele do życzenia. Starożytni Grecy, w tym Hipokrates, badali, np. smak moczu pacjenta.

    43

    Nasza planeta w wielu miejscach przypomina wielkie wysypisko śmieci. Dla większości z nas wyrzucenie czegoś do kosza oznacza pozbycie się problemu. Ale śmieci nie znikają tak po prostu.

    fot. shutterstock

    Kosmetyki znane są od wieków. Zgodnie z definicją kosmetyk to nie lek. Ma służyć pielęgnacji, ochronie, zmianie koloru lub zapachu. Kosmetykami są więc mydła, kremy, żele, pasty do zębów, perfumy czy specyfiki do makijażu.

    image

    Kiedy już było wiadomo, na czym polega dziedziczenie, a w dodatku poznano nośnik genów czyli DNA, ciekawość kazała naukowcom pójść o krok dalej.

    43

    Mikroskop od samego początku jego wynalezienia był przepustką do innego świata - niedostępnego dla ludzkich zmysłów.

    foto

    W tym odcinku wyjaśnimy zasadę działania lasera. Pokażemy technologię jego produkcji oraz różne zastosowania.

    foto

    Ludzie od dawna marzyli o wzbiciu się w powietrze i lataniu razem z ptakami. Tyle, że przez wieki było to niemożliwe. Pierwszy samolot, który z sukcesem przeleciał niewielki dystans z człowiekiem na pokładzie wystartował dopiero w 1903 roku, maszyna należała do braci Wright.

    image

    Drogi to podstawa systemu transportowego w każdym kraju. Polskie drogi nie mają najlepszej reputacji – jest ich mało, a wiele z nich jest w kiepskim stanie. Sytuacja się jednak zmienia. W tym odcinku przyjrzymy się bliżej strukturze drogi, której kilkuwarstwowa budowa przypomina tort.

    foto

    W tym odcinku przybliżymy nowe technologie telewizyjne: telewizję hybrydową, studio wirtualne oraz naziemną telewizję cyfrową. Studia wirtualne wykorzystywane są w większości dużych stacji telewizyjnych w Polsce i na świecie.

    foto

    Budowa drugiej linii warszawskiego metra napotyka liczne problemy, jednak na centralnym odcinku widać już efekty pracy. Oglądamy nie tylko gotowe tunele, ale też myjnię dla pociągów i nowoczesny wagon rozłożony na części.

    foto

    Idea inteligentnej maszyny towarzyszyła człowiekowi od wieków. Ale dopiero komputer dał realną szansę jej realizację. Stworzenie myślącej maszyny to trudne zadanie, ale naukowcy podejmują takie próby.

    43

    Elektrownie atomowe nie cieszą się najlepszą reputacją. Mówiło się o nich głównie wtedy, gdy coś poszło nie tak. Dlaczego czasem może rodzić się w nas lęk przed tego typu elektrowniami? Jakie są wady i zalety elektrowni atomowych?

    foto

    Bezlitosne i niezmordowane w walce z piratami drogowymi fotoradary. W jaki sposób robią zdjęcia? Jak mierzą prędkość? Czy kierowcy samochodów są jedynymi, którzy muszą przestrzegać ograniczeń prędkości?

    foto

    W jednym mililitrze wody mogą żyć miliony bakterii. Po co nam one? Czy zawsze powinny kojarzyć się nam z zagrożeniem? Jak wyglądają i jak się zachowują? Wyjaśnimy także, dlaczego antybiotyki nie działają na wirusy.

    foto

    Wystarczy spojrzeć na mumię, żeby mieć wyobrażenie o tym, jak wyglądalibyśmy, gdyby nasze ciało było pozbawione wody. W suchym powietrzu nasza skóra zachowuje się jak mokry ręcznik powieszony na kaloryferze.

    image

    Bez niej nie byłoby życia na Ziemi. Wiele sond kosmicznych, w tym łazik Curiosity, poszukuje śladów tego związku na innych planetach. Dlaczego woda jest tak cenna?

    fot.

    To jeden z najbardziej tajemniczych odcinków „Jak to działa?”, w którym Radek Brzózka zajmuje się ochroną najcenniejszego skarbu XXI wieku – informacji. Czy uda się rozwikłać tajemnicę szyfrów?

    foto

    Roboty. Potrafią coraz więcej i coraz częściej wyręczają człowieka nie tylko w wielkich fabrykach, ale także w zwykłych domowych czynnościach (np. odkurzanie, koszenie trawy). Jak działają? Co potrafią dziś, a jakie umiejętności będą miały za kilka lat?

    fot.

    Najnowszy model Boeinga - 787 Dreamliner, przyleciał do Polski w listopadzie 2012. To świetna okazja do opowiedzenia o historii jego powstania i zastosowanych w nim technologiach. Niesamowity jest np. wykonany z kompozytów kadłub, skrzydła, nowoczesne silniki napędzające nie tylko samolot, ale też jego 4 generatory prądu dające w sumie MEGAWAT energii elektrycznej! W programie zwiedzamy wnętrza Dreamlinera i opowiadamy o ciekawostkach technologicznych.

    image

    W Polsce mieszka aż 12 milionów osób, które grają w gry komputerowe. Jesteśmy więc ogromnym rynkiem dla firm, które takie gry produkują. Nie trzeba mieć jednak ogromnych pieniędzy, by stworzyć w pełni funkcjonalną grę. Jak się to robi?

    foto

    Sprawdzamy, jak natura zapisuje informacje na nasz temat i jakie techniki sprawdzania zgodności DNA stosowane są w laboratoriach. A genetycznym niedowiarkom udowodnimy, że nawet zwykłe kiwi ma swoje DNA!

    image

    Zanim Curiosity dotknął powierzchni Marsa, musiał przelecieć 570 mln km. Jak wygląda sterowanie łazikiem, skoro sygnał radiowy potrzebuje kilku minut na pokonanie dystansu dzielącego go od Ziemi?

    foto

    W programie przedstawimy relację jedynego człowieka, któremu udało się przeżyć zassanie przez chmurę burzową na wysokość 9 kilometrów! Wyjaśnimy także jak działają chmury: skąd się biorą, jak zamieniają się w burze i jak powstają trąby powietrzne.

    fot.

    Program popularnonaukowy dla młodych widzów. Na przykładzie urządzeń codziennego użytku wyjaśniane są podstawowe prawa fizyki rządzące zjawiskami w otaczającym nas świecie. Tym razem zdradzamy tajniki działania zegarów. Przy okazji zastanawiamy się nad tym, czym w ogóle jest czas.

    foto

    Tematem dzisiejszego odcinka będzie „energia”. Opowiemy nie tylko o różnych źródłach z jakich pozyskiwać możemy energię. Pokażemy także, jak można wytworzyć prąd, zwyczajnie podgrzewając kawałek metalu.

    image

    Życie bez silników byłoby niewyobrażalne. Silniki są we wszystkich pojazdach, którymi się poruszamy, w dyskach twardych komputerów, w odkurzaczach, szczoteczkach do zębów, pralkach, lodówkach, odtwarzaczach DVD. Są dosłownie wszędzie. Zgłębimy tajniki budowy i zasady działania różnych typów silników: parowych, tłokowych, turbinowych, rotacyjnych, elektrycznych etc. Poznamy nowe technologie stosowane w konstrukcjach silników, bo współczesne silniki to niemal prawdziwe dzieła sztuki. Wszystkich miłośników główkowania zapraszamy, jak zwykle, do intrygującej „strefy zagadek”.

    image

    Liczba osób, które zadają sobie pytanie o to, jak działa internet, rośnie równie szybko, jak liczba jego użytkowników. Wyjaśniamy, na czym polegają podstawowe zasady działania globalnej sieci.

    image

    Program popularnonaukowy dla młodych widzów. Na przykładzie urządzeń codziennego użytku wyjaśniane są podstawowe prawa fizyki rządzące zjawiskami w otaczającym nas świecie. Tym razem sprawdzamy, co pozytywka ma wspólnego z płytą i na czym naprawdę polega cyfryzacja.

    foto

    W tym odcinku – wszystko o zdalnym sterowaniu. Wyjaśnimy zasady działania pilota do sprzętu RTV, pilota do zabawek, a także kolejek elektrycznych. Powiemy, co to jest quadrocopter oraz jak jest sterowany pierwszy polski samodzielny obiekt kosmiczny - satelita PW SAT. Ponadto zwiedzimy inteligentny dom, czyli dom na pilota.

    foto

    W tym odcinku „Jak to działa?” zamierzamy oświecić Was kilkoma ciekawostkami na temat… światła, a właściwie żarówek. Dzięki elektryczności udało nam się w końcu pokonać mrok nocy i zmienić nasze życie. Ogień, gaz, oświetlenie uliczne, świecące gwiazdy, żarówki, świetlówki, lasery, diody, błyskawice – czyli różne źródła światła, o których powiemy w programie. Wyjaśnimy, czym jest światło oraz skąd się biorą fotony. Pokażmy zdjęcia z kamery termowizyjnej, zrobimy prostą żarówkę. Powiemy także o obserwacjach kosmosu, bowiem na podstawie analizy światła astronomowie mogą badać temperaturę i skład chemiczny gwiazd oddalonych od Ziemi o miliardy kilometrów! Oczywiście dla wszystkich dociekliwych widzów będzie zagadka.

    image

    Co kryje się za sylwestrowymi pokazami sztucznych ogni? Zobacz jak działają fajerwerki

    image

    Niebo to niewyczerpane źródło informacji i inspiracji. Niestety obserwacje kosmosu gołym okiem dają bardzo ograniczone efekty, a najnowocześniejszy sprzęt jest dla zwykłych hobbystów niedostępny.
    W dzisiejszym odcinku dowiemy się, jak działają teleskopy i co możemy obserwować przy pomocy najprostszego sprzętu. Z drugiej strony zobaczymy, jakie możliwości w podglądaniu kosmosu dają najnowsze i największe teleskopy.

    foto

    Laboratoryjne eksperymenty i domowe zabawy zestawem chemika - z tego może wyniknąć coś niezwykłego. Radek Brzózka w specialnym wydaniu „Jak to działa?”.

    image

    Podczas II wojny światowej radio stanowiło cenne źródło informacji i podtrzymywało ducha walki. Jego siłę dostrzegał również nasz okupant. Jedno z pierwszych zarządzeń nakazywało oddanie broni i... odbiorników radiowych.

    image

    Nośniki pamięci – dziś kojarzą nam się głównie z tym wszystkim, co potrafi przeczytać albo na czym może zapisać dowolne informacje komputer. Ale o historii naszych przodków dowiadujemy się z innych rodzajów zapisów, które wymyślano na przestrzeni dziejów: pismo węzełkowe, hieroglify, papirus, skóra (na której pisano), kamienne tabliczki, kości, papier etc. Przełom stanowiło wynalezienie przez Jana Gutenberga w pierwszej połowie XV wieku ruchomej czcionki drukarskiej. Natura także doskonale sobie radzi z zapisywaniem najważniejszych danych. Podstawowym nośnikiem danych wykorzystywanym przez naturę jest DNA. Jednak i ludzka pomysłowość nie zna granic. Oprócz wynalezienia na początku lat 80 - tych płyty CD, możemy poszczycić się takimi dokonaniami, jak pamięć RAM czy pamięć Flash. O tym, jak działają nowoczesne nośniki pamięci, czy jak działają kody kreskowe, dowiecie się, oglądając program Jak to działa?.

    obrazek

    Dziś zajmiemy się akumulatorami. Wbrew powszechnemu poglądowi, służą one do przechowywania nie tylko energii elektrycznej. Akumulatory otaczają nas na każdym kroku, również w świecie przyrody z czego nie zawsze zdajemy sobie sprawę. Do czego stosowane są akumulatory w naszym codziennym życiu?

    foto

    W tym odcinku pokażemy, jak działają różne rodzaje najważniejszej części telewizora, czyli ekranu. Wyjaśnimy zasadę działania telewizora kineskopowego, który odszedł już niemal do lamusa. Opowiemy, czym różni się telewizor LCD od LED – okaże się przy okazji, że nie różni się prawie niczym! Poznacie też ciekawą zasadę działania telewizorów plazmowych, a na koniec kilka informacji o ekranach przyszłości, czyli ekranach OLED. Przygotujcie się oczywiście na naukową zagadkę i wiele ciekawostek. Bo czy wiecie, że telewizor w ciągu sekundy musi wyświetlić punkt po punkcie 25 klatek – każda składa się z 576 linii po 720 punktów?! Zatem oglądajcie „Jak to działa?”.

    foto

    W tym odcinku historia wynalazku, bez którego w XXI nie potrafimy się obyć. I nie chodzi tym razem o internet, lecz o telefon komórkowy! Jak nasi przodkowie radzili sobie z przekazywaniem informacji? Jakie wynalazki przyczyniły się do powstania telefonów komórkowych? Dlaczego, współcześnie cieszą się one tak wielką popularnością?

    foto

    Isaac Newton – jeden z najgenialniejszych fizyków wszech czasów sformułował kilka stuleci temu trzy proste zasady, które rządzą naszym światem. Zasady Newtona są tak oczywiste i tak proste, że stanowią fundament mechaniki klasycznej opisującej ruch ciał znajdujących się wokół nas. W tym odcinku aż będzie kipieć od doświadczeń i eksperymentów, a punktem kulminacyjnym będą wyścigi pojazdów na napęd odrzutowy.

    image

    Nikt nie dziwi się, że wielki balon wypełniony gorącym powietrzem leci do góry. Ale dlaczego gigantyczne, ważące dziesiątki ton maszyny odrywają się od ziemi? Jaką tajemnicę skrywają skrzydła samolotu?

    foto

    Opowiadamy o czymś, od czego w XXI wieku jesteśmy uzależnieni w niemal równym stopniu, co od powietrza i wody. I nie chodzi bynajmniej o internet, lecz o prąd! W świecie naszych starożytnych przodków powstawanie piorunów, niezwykłe właściwości ryb rażących prądem tłumaczono na wiele sposobów, jednak dokładne ich zrozumienie zajęło naukowcom wiele stuleci. Dowiadujemy się, co ma wspólnego noga martwej żaby z wynalezioną przez Alessandro Voltę baterią. Wyjaśniamy też, dlaczego prąd w gniazdku jest inny od tego w baterii i co bursztyn ma wspólnego z elektronami. Czy wiecie, że w wiadrze można przynieść prąd? Pokazujemy, jak wygląda i skąd się go bierze.

    foto

    Budujemy mikrofon, który działa dzięki temu, że widzi ruch powodowany przez drgania akustyczne. Korzystając z dwóch kamertonów pokazujemy ciekawą właściwość fal nazywaną interferencją. Takie zjawisko wykorzystywane jest w niektórych słuchawkach, których producenci chwalą się usuwaniem hałasu z zewnątrz.

    Wyjaśniamy prawa rozchodzenia się dźwięku w przestrzeni, o jakich jednak zapominają twórcy filmów, których akcja toczy się w kosmosie – np. „Gwiezdnych wojen”. W filmach wybuchy, strzały laserów słychać w kosmosie równie dobrze, jak na ziemi, choć jest to niemożliwe.

    Ponadto porównujemy dwa wnętrza – studia radiowego oraz sali koncertowej. Pokażemy, że w jednych pomieszczeniach chodzi o wygłuszenie wszelkich dźwięków przez stosowanie różnych „pułapek” dla dźwięku (np. gąbek), natomiast w salach koncertowych, teatrach ważne jest, by dźwięk z łatwością docierał do najdalszych nawet rzędów. Już antyczne amfiteatry konstruowane były tak, by szept aktora na scenie był słyszalny dziesiątki metrów dalej. Oczywiście wyjaśnimy, jak to działa.

    image


    GPS i nawigacja. Wyjaśnimy niezwykłe zasady fizyczne, które stoją u podstaw działania
    nowoczesnego systemu GPS (w tym zegary atomowe, czas płynący raz szybciej, raz wolniej, zgodnie
    z teorią względności Einsteina). Poznamy zasadę działania latarni morskich i współczesnych radiolatarni
    wykorzystywanych w nawigacji lotniczej i morskiej. Pokażemy także, jak zbudować archaiczny GPS.
    Okazuje się, że wystarczy zegarek, kawałek kartki i sznurek, aby z dużą dokładnością określić nasze
    położenie w dowolnym punkcie na kuli ziemskiej!

    fot.

    Tym razem wybieramy się w krótką podróż po historii fotografii i filmu. Pokazujemy, jak zrobić od podstaw działający aparat, który kosztuje zaledwie kilka złotych! Wyjaśniamy też, jak robiono zdjęcia, zanim pojawiły się klisze i aparaty fotograficzne. W tym odcinku zarówno na planie, jak i w waszych domach mogą pojawić się prawdziwe zjawy. I oczywiście pokazujemy, jak działają kamery oraz kino 3D. Gotowi?

    fot

    Wielkim krokiem dla człowieka było okiełznanie ognia. W ciągu dziesiątek tysięcy lat nie tylko nauczyliśmy się rozpalać ogniska, ale udoskonaliliśmy sposoby ogrzewania. Jednak dopiero w ubiegłym wieku pojawiło się popularne dziś urządzenie – kuchenka mikrofalowa. Dlaczego na wynalezienie kuchenki czekaliśmy tak długo?

    Jeśli chcesz zobaczyć, jak można złapać prąd prosto z powietrza, zapalić żarówkę bez podłączania jej do prądu i przekonać się, dlaczego nie należy gotować jajek w mikrofali, obejrzyj kolejny odcinek „Jak to działa?”.

    foto

    Na pierwszy ogień, a raczej na przełamanie lodów, zostaje rzucone chłodzenie. Okazuje się, że ludzie długo nie wiedzieli i nie wierzyli, że chłód ma jakiekolwiek znaczenie w konserwacji pożywienia. Zmienił to dopiero eksperyment sir Francisa Bacona. Na czym on polegał i jaki był efekt? Okazuje się przy okazji, że lodówki wcale nie chłodzą, tylko grzeją! Tworzymy własną chmurę i sprawdzamy, co ma ona wspólnego z lodówką.

Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję pliki cookies z tej strony